كرده‌اند كه امير المؤمنين ( ع ) را براى خلافت در ميان تمامى اصحاب پيامبر ( ص ) شايسته‌تر و سزاوارتر مىدانسته است ، « 1 » كه نمىتواند اين انتساب صحيح باشد . كتاب الأوسط في المقالات قطعات و بخش‌هايى است از كتاب الأوسط في المقالات كه به وسيلهء ابو الفضائل ابن عسّال نصرانى ( متوفاى قبل از 1260 ميلادى / 681 قمرى ) در قرن هفتم هجرى جمع‌آورى شده است . اين كتاب نيز به ناشى اكبر نسبت داده شده است ، ابن عسّال در سطر اوّل اين مجموعه مىنويسد : « فأختصر على تعليقه من كتاب عبد الله الناشىء في المقالات و هو الكتاب الأوسط كلمات متصدّقة . » از برخى شواهد كتاب نيز به دست مىآيد كه الأوسط از ناشى اكبر است . در شمارهء شصت كتاب آمده است : « قال مصنّف هذا الكتاب : قال أهل الحق : الله واحد ، حىّ ، قادر ، عالم ، قديم ، في الحقيقه و غير الله فهذا له بالمجاز . . . » و در مقالات الإسلاميّين اشعرى نيز عين همين مطلب به ناشى نسبت داده شده است . وى مىنويسد : « قال الناشىء : الباري عالم ، قادر . . . فاعل في الحقيقة و الإنسان عالم ، قادر . . . فاعل في المجاز و كان يقول انّ الباري شيء موجود في الحقيقة و الإنسان شيء موجود في المجاز و كان يزعم أنّ الباري غير الأشياء و الأشياء غيره في الحقيقه . . . » ( ص 184 و 501 تصحيح ريتر ) گزيده‌هاى كتاب الأوسط في المقالات در بردارندهء مباحث گوناگونى است . اعتقاد ثنويان ، مجوس ، يهود و فرقه‌هاى گوناگون مسيحيت اولين موضوع اين كتاب است . بحث خدا و اوصافش در مذاهب گوناگون اسلامى ، فصل بعدى اين كتاب را تشكيل مىدهد . آراى گوناگون در افعال انسان ، مباحث مربوط به معاد ، تعريف ايمان ، حقيقت انسان و نفس ، كون و فساد ، ماهيت افلاك و مباحثى در طب از موضوعات متنوع اين كتاب است .

--> ( 1 ) . دائرة المعارف الإسلاميّه ، ج 12 ، ص 54 - 55 .